cổ vật tinh hoa
16/10/2009, 15:13
<TABLE style="PADDING-LEFT: 6px; PADDING-RIGHT: 6px" border=0 cellSpacing=0 cellPadding=0 width="100%" bgColor=#ffffff align=center><TBODY><TR><TD style="TEXT-ALIGN: justify; PADDING-BOTTOM: 3px; FONT-FAMILY: Verdana; COLOR: rgb(255,0,0); FONT-SIZE: 13px; FONT-WEIGHT: bold; TEXT-DECORATION: none; PADDING-TOP: 3px" class=NewsDetail_NewsTitle width="100%">Gặp những người phục chế pháp lam</TD></TR><TR><TD style="BORDER-BOTTOM-STYLE: none; TEXT-ALIGN: left; PADDING-BOTTOM: 2px; BORDER-RIGHT-STYLE: none; TEXT-TRANSFORM: capitalize; FONT-STYLE: normal; PADDING-LEFT: 4px; FONT-FAMILY: Tahoma; BORDER-TOP-STYLE: none; COLOR: rgb(0,0,0); FONT-SIZE: 11px; VERTICAL-ALIGN: middle; BORDER-LEFT-STYLE: none; FONT-WEIGHT: normal; TEXT-DECORATION: none; PADDING-TOP: 2px" class=NewsDetail_Date>Chủ Nhật, 07/06/2009, 05:56 (GMT + 7)</TD></TR><TR><TD style="TEXT-ALIGN: justify; FONT: 10pt Tahoma" class=NewsContent_Detail></TD></TR><TR><TD style="TEXT-ALIGN: justify; FONT: 10pt Tahoma" class=NewsContent_Detail>Trong hệ thống di sản văn hóa Huế, có một mảng hiện vật rất quan trọng mà nhiều năm gần đây đã có nhiều học giả quan tâm nghiên cứu, bởi những tư liệu và công nghệ chế tác ra nguồn hiện vật này được xem là thất truyền-đó là pháp lam.
<TABLE style="WIDTH: 150px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=center><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-07.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Bộ đồ đồng tráng men được trưng bày tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế
</TD></TR></TBODY></TABLE>Sử sách nhà Nguyễn cho biết, kỹ nghệ chế tác pháp lam thịnh hành vào các đời vua Minh Mạng (http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng) (1820 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1820&action=edit&redlink=1)-1841 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1841&action=edit&redlink=1)), Thiệu Trị (http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B) (1841 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1841&action=edit&redlink=1)-1847 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1847&action=edit&redlink=1)), Tự Đức (http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)(1848 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1848&action=edit&redlink=1)-1883 (http://vi.wikipedia.org/wiki/1883)) rồi sa sút từ sau thời kỳ tứ nguyệt tam vương (bốn tháng ba vua gồm: Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc). Và theo thời gian rơi vào thoái trào rồi thất truyền. Hiện nay, ở Huế có nhiều đơn vị, nhiều nhà nghiên cứu phục chế pháp lam, tuy cách thức, công nghệ và những mức độ thành công khác nhau, song bước đầu đã đáp ứng công tác trùng tu di tích, phục hồi được một nghề đã được xem là thất truyền. Festival nghề truyền thống Huế 2009 được tổ chức từ ngày 12-14/6/2009 đang đến gần, và chúng tôi đã có những cuộc gặp gỡ với những con người có chung niềm đam mê phục chế pháp lam.
** Tiến sĩ Nguyễn Nhân Đức: Cái duyên đã đưa tôi trở thành “kẻ hoài cổ”
<TABLE style="WIDTH: 100px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-1.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">TS Nguyễn Nhân Đức
</TD></TR></TBODY></TABLE>Đang là giảng viên của một Trường Đại học lớn của Huế. TS Nguyễn Nhân Đức đã đến với pháp lam không theo một qui trình học tập hay say mê, để rồi tìm tòi nghiên cứu. Ông đến với pháp lam bằng sự tình cờ như được sắp đặt sẵn. Ông kể, cách đây hơn 10 năm, trong một lần đưa đoàn giáo viên Hà Nội vào Huế giảng dạy đi tham quan ở lăng Minh Mạng, khi bước vào điện Sùng Ân ông nhìn thấy những tấm cốt đồng nhưng có tráng men. Ban đầu ông cũng chỉ muốn biết pháp lam được làm như thế nào mà người ta bảo là quí hiếm lắm, ai ngờ đó chính là cái duyên đưa ông đến với pháp lam và trở thành “kẻ hoài cổ” lúc nào không hay.Ông bắt đầu say mê đi tìm đọc các tư liệu khảo tả và nghiên cứu về pháp lam. Điều may mắn là ông được đi Trung Quốc nhiều lần, đây chính là cơ hội để ông nghiên cứu một cách rõ ràng hơn những gì mà ông chưa biết về pháp lam. Ông kể, có lần khi đi vào tham quan xưởng chế tạo pháp lam của người Trung Quốc, thấy những sản phẩm men họ vừa chế tác, ông đưa tay sờ thử, những người thợ ở đây bắt ông phải rửa tay thật sạch mới có thể đi ra khỏi xưởng. “Tôi không ngờ họ giữ bí quyết làm nghề của họ đến như vậy”, ông nhớ lại.
Sau một thời gian dài tìm hiểu và biết rằng, pháp lam là một loại hình nghệ thuật tráng men có khả năng bền vững với thời gian, ông bắt tay vào chính thức nghiên cứu. Năm 2003, khi đã có đầy đủ cơ sơ khoa học, ông tập trung tài liệu, lên sở Khoa học Công nghệ đăng ký đề tài: “Nghiên cứu công nghệ sản xuất pháp lam phục chế tu bổ di tích Huế”.
Sau hơn hai năm “nung rồi đốt lại”, cuối cùng “kẻ hoài cổ” từ Trường Đại học Y Dược Huế đã tạo ra được ba mẫu phục chế khá hoàn hảo: một chiếc bầu thái cực làm theo nguyên xi chiếc bầu gắn trên phương môn ở đầu cầu Thông Minh Chính Trực, một mẫu mây ngũ sắc và một mảng trang trí phẳng phỏng theo các trang trí trên bờ quyết và cổ diềm của Điện Sùng Ân (lăng Minh Mạng). Đặc biệt, những sản phẩm do ông và những người cộng tác làm ra đã được ứng dụng vào việc trùng tu các công trình thuộc di tích Huế.
Những đóng góp của TS Nguyễn Nhân Đức cùng những cộng sự của ông rất có giá trị thiết thực trong việc làm sống lại kỹ nghệ trang trí pháp lam trên các đền vàng điện ngọc, niềm tự hào một thời của mỹ thuật đất thần kinh xứ Huế.
** Thạc sĩ Đỗ Hữu Triết: Người làm hồi sinh pháp lam
<TABLE style="WIDTH: 100px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-2-07.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Thạc sĩ Đỗ Hữu Triết
</TD></TR></TBODY></TABLE>Trong những ngày đi tìm những người có chung niềm đam mê về nghiên cứu và chế tác pháp lam, chúng tôi đã gặp anh Đỗ Hữu Triết, người đã có hơn 10 năm nghiên cứu và làm hồi sinh pháp lam Huế.
Theo anh Đỗ Hữu Triết thì thế giới có tất cả 17 loại hình kỹ thuật Pháp lam, nhưng đến thời điểm này, Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế (TTBTDTCĐ Huế) mới chỉ làm được có 3 loại. Mục tiêu mà anh cùng đội ngũ làm pháp lam của Trung tâm hướng tới là đạt trình độ của thế giới. Anh Triết tâm sự, mặc dù đã đạt được những thành quả ngoài mong đợi, tuy nhiên xét về góc độ kỹ thuật, mỹ thuật và về góc độ phổ quát rộng rãi để pháp lam thực sự là một nghề thủ công thì anh và những cộng sự vẫn chưa làm được như tầm vóc vốn có của nghề thủ công này. Hiện anh cùng các cộng sự đang thực hiện đề tài “nghiên cứu, ứng dụng và phát huy nghề thủ công truyền thống pháp lam”. Đây gần như là một cuốn cẩm nang dạy nghề làm pháp lam...Từ năm 2004, anh đã đứng ra thành lập công ty cổ phần kỹ nghệ pháp lam Sao Khuê để “phục hồi lại kỹ nghệ sản xuất pháp lam”. Sản phẩm mỹ nghệ pháp lam của Sao Khuê khá đa dạng. Tất cả đều được làm trên chất liệu đồng đỏ, gồm các bức tranh dân gian, các hoạ tiết trang trí truyền thống được phục chế dựa theo các mẫu pháp lam cổ, và các đồ vật trang trí theo thiết kế mới. Đặc biệt, các hoạ sỹ của Sao Khuê còn cho ra đời những sản phẩm mang tính nghệ thuật cao, bao gồm cả hội hoạ truyền thống và hội hoa đương đại, mở ra một xu hướng mới cho việc ứng dụng men màu pháp lam… Đây chính là cơ sở giúp anh nghiên cứu để đưa pháp lam Huế hồi sinh trở lại.
** Kỹ sư Trần Đình Hiệp: Đi tìm bản chất pháp lam bằng sự so sánh <TABLE style="WIDTH: 150px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-3.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Kỹ sư Trần Đình Hiệp
</TD></TR></TBODY></TABLE>Tôi đã nghe nói khá nhiều về công việc phục chế pháp lam mà anh Trần Đình Hiệp và Xí nghiệp sản xuất gốm cổ Huế (thuộc Công ty Xây lắp Thừa Thiên Huế) đã làm được. Theo anh: “Pháp lam đã thất truyền và đến bây giờ nó vẫn còn rất “miên man”. Hiện nay vẫn chưa có ai nghiên cứu pháp lam nội thất, ngoại thất theo một tiêu chí rõ ràng. Chính vì vậy, đứng dưới góc độ kỹ thuật và kinh nghiệm, nếu lịch sử không ghi chép lại cho chúng ta những công thức về chế tác pháp lam, thì chúng ta nên đi tìm bản chất của sản phẩm kết hợp với các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành để tìm ra phương pháp nghiên cứu, phục hồi”.Tốt nghiệp kỹ sư chuyên ngành sillicat, nhưng niềm đam mê nghiên cứu pháp lam của anh bắt đầu từ lời nói của thầy Vĩnh Phối (một trong những họa sĩ đầu tiên của Việt Nam đến với trường phái trừu tượng) “Pháp lam Huế bây giờ không ai làm nổi” và rồi thầy trao cho anh một số tài liệu nói về Pháp lam Huế. Anh bắt đầu mày mò nghiên cứu. Anh tìm hiểu người xưa đã dùng loại đồng gì, nhiệt độ biến dạng của đồng, rồi từ đây chọn phương pháp để tính toán loại men thích hợp...
Anh Hiệp cho biết, khi bắt đầu nghiên cứu thì mỗi ngày anh làm 3 thí nghiệm và trong một năm anh đã miệt mài làm khoảng trên 2000 thí nghiệm như vậy. Phương pháp nghiên cứu của anh là phá đi các mẫu như: độ dày-mỏng của đồng, hay nhiệt độ nung... Anh đã sang Trung Quốc mua pháp lam của họ, sau đó anh phá hỏng nó đi rồi nung lên để so sánh và từ đây anh tìm ra bản chất của pháp lam.
Theo anh Hiệp, pháp lam Huế có nguồn gốc từ Trung Quốc và được chuyển giao cho Việt Nam theo một kiểu không hoàn hảo, đó là chỉ chuyển giao những cái bên ngoài còn vấn đề chế men màu thì không chuyển hết những bí quyết công nghệ. Anh Hiệp cho biết, pháp lam thường dùng các màu: vàng, lục, xanh, đỏ, đen, nâu. Đây là màu gốc kim loại phổ biến của men. Ngoài ra, theo qui luật phối màu của hội họa, pháp lam còn có sự phối màu qua lại. Ví dụ: màu xanh ngọc là phối trộn giữa màu lục và màu vàng... Mỹ thuật trang trí pháp lam không phải là nét vẽ của những người họa sĩ, mà là nét vẽ của những người thợ lành nghề, họ vẽ theo một sự thống nhất của cả một dây chuyền làm việc. Việc tạo dáng cũng vậy, tất cả đều do tay nghề của người thợ chứ không dựa vào men, riêng phần kỹ thuật thì tìm ra độ tương thích để men không bị rã khi tráng lên đồng... Với anh Hiệp, khi phục chế pháp lam, chúng ta phải xác định pháp lam nào là ký kiểu, pháp lam nào do người Việt Nam tại Huế làm ra... Xí nghiệp gốm cổ Huế, nơi anh đang công tác vừa hoàn thành một hợp đồng cung cấp 150 tấm pháp lam Huế cỡ lớn (600mm x 800mm) sang Kansas - Mỹ.
Anh Hiệp cho biết, trong Festival Truyền thống Huế 2009, để khơi nguồn cảm hứng cho du khách khi họ muốn tìm hiểu về pháp lam, xí nghiệp gốm cổ Huế của anh sẽ tạo điều kiện cho du khách có thể tự tay vẽ lên pháp lam, những sản phẩm họ yêu thích. Đồng thời, du khách trong và ngoài nước có thể giao lưu với các nghệ nhân bằng việc cùng tham gia chế tác pháp lam với nghệ nhân. Tất cả đây như là một sự khẳng định về công tác nghiên cứu, chế tác pháp lam mà anh và xí nghiệp gốm cổ Huế đã làm được./. VOV
</TD></TR><TR></TR></TBODY></TABLE>
<TABLE style="WIDTH: 150px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=center><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-07.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Bộ đồ đồng tráng men được trưng bày tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế
</TD></TR></TBODY></TABLE>Sử sách nhà Nguyễn cho biết, kỹ nghệ chế tác pháp lam thịnh hành vào các đời vua Minh Mạng (http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng) (1820 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1820&action=edit&redlink=1)-1841 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1841&action=edit&redlink=1)), Thiệu Trị (http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B) (1841 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1841&action=edit&redlink=1)-1847 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1847&action=edit&redlink=1)), Tự Đức (http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)(1848 (http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1848&action=edit&redlink=1)-1883 (http://vi.wikipedia.org/wiki/1883)) rồi sa sút từ sau thời kỳ tứ nguyệt tam vương (bốn tháng ba vua gồm: Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc). Và theo thời gian rơi vào thoái trào rồi thất truyền. Hiện nay, ở Huế có nhiều đơn vị, nhiều nhà nghiên cứu phục chế pháp lam, tuy cách thức, công nghệ và những mức độ thành công khác nhau, song bước đầu đã đáp ứng công tác trùng tu di tích, phục hồi được một nghề đã được xem là thất truyền. Festival nghề truyền thống Huế 2009 được tổ chức từ ngày 12-14/6/2009 đang đến gần, và chúng tôi đã có những cuộc gặp gỡ với những con người có chung niềm đam mê phục chế pháp lam.
** Tiến sĩ Nguyễn Nhân Đức: Cái duyên đã đưa tôi trở thành “kẻ hoài cổ”
<TABLE style="WIDTH: 100px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-1.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">TS Nguyễn Nhân Đức
</TD></TR></TBODY></TABLE>Đang là giảng viên của một Trường Đại học lớn của Huế. TS Nguyễn Nhân Đức đã đến với pháp lam không theo một qui trình học tập hay say mê, để rồi tìm tòi nghiên cứu. Ông đến với pháp lam bằng sự tình cờ như được sắp đặt sẵn. Ông kể, cách đây hơn 10 năm, trong một lần đưa đoàn giáo viên Hà Nội vào Huế giảng dạy đi tham quan ở lăng Minh Mạng, khi bước vào điện Sùng Ân ông nhìn thấy những tấm cốt đồng nhưng có tráng men. Ban đầu ông cũng chỉ muốn biết pháp lam được làm như thế nào mà người ta bảo là quí hiếm lắm, ai ngờ đó chính là cái duyên đưa ông đến với pháp lam và trở thành “kẻ hoài cổ” lúc nào không hay.Ông bắt đầu say mê đi tìm đọc các tư liệu khảo tả và nghiên cứu về pháp lam. Điều may mắn là ông được đi Trung Quốc nhiều lần, đây chính là cơ hội để ông nghiên cứu một cách rõ ràng hơn những gì mà ông chưa biết về pháp lam. Ông kể, có lần khi đi vào tham quan xưởng chế tạo pháp lam của người Trung Quốc, thấy những sản phẩm men họ vừa chế tác, ông đưa tay sờ thử, những người thợ ở đây bắt ông phải rửa tay thật sạch mới có thể đi ra khỏi xưởng. “Tôi không ngờ họ giữ bí quyết làm nghề của họ đến như vậy”, ông nhớ lại.
Sau một thời gian dài tìm hiểu và biết rằng, pháp lam là một loại hình nghệ thuật tráng men có khả năng bền vững với thời gian, ông bắt tay vào chính thức nghiên cứu. Năm 2003, khi đã có đầy đủ cơ sơ khoa học, ông tập trung tài liệu, lên sở Khoa học Công nghệ đăng ký đề tài: “Nghiên cứu công nghệ sản xuất pháp lam phục chế tu bổ di tích Huế”.
Sau hơn hai năm “nung rồi đốt lại”, cuối cùng “kẻ hoài cổ” từ Trường Đại học Y Dược Huế đã tạo ra được ba mẫu phục chế khá hoàn hảo: một chiếc bầu thái cực làm theo nguyên xi chiếc bầu gắn trên phương môn ở đầu cầu Thông Minh Chính Trực, một mẫu mây ngũ sắc và một mảng trang trí phẳng phỏng theo các trang trí trên bờ quyết và cổ diềm của Điện Sùng Ân (lăng Minh Mạng). Đặc biệt, những sản phẩm do ông và những người cộng tác làm ra đã được ứng dụng vào việc trùng tu các công trình thuộc di tích Huế.
Những đóng góp của TS Nguyễn Nhân Đức cùng những cộng sự của ông rất có giá trị thiết thực trong việc làm sống lại kỹ nghệ trang trí pháp lam trên các đền vàng điện ngọc, niềm tự hào một thời của mỹ thuật đất thần kinh xứ Huế.
** Thạc sĩ Đỗ Hữu Triết: Người làm hồi sinh pháp lam
<TABLE style="WIDTH: 100px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-2-07.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Thạc sĩ Đỗ Hữu Triết
</TD></TR></TBODY></TABLE>Trong những ngày đi tìm những người có chung niềm đam mê về nghiên cứu và chế tác pháp lam, chúng tôi đã gặp anh Đỗ Hữu Triết, người đã có hơn 10 năm nghiên cứu và làm hồi sinh pháp lam Huế.
Theo anh Đỗ Hữu Triết thì thế giới có tất cả 17 loại hình kỹ thuật Pháp lam, nhưng đến thời điểm này, Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế (TTBTDTCĐ Huế) mới chỉ làm được có 3 loại. Mục tiêu mà anh cùng đội ngũ làm pháp lam của Trung tâm hướng tới là đạt trình độ của thế giới. Anh Triết tâm sự, mặc dù đã đạt được những thành quả ngoài mong đợi, tuy nhiên xét về góc độ kỹ thuật, mỹ thuật và về góc độ phổ quát rộng rãi để pháp lam thực sự là một nghề thủ công thì anh và những cộng sự vẫn chưa làm được như tầm vóc vốn có của nghề thủ công này. Hiện anh cùng các cộng sự đang thực hiện đề tài “nghiên cứu, ứng dụng và phát huy nghề thủ công truyền thống pháp lam”. Đây gần như là một cuốn cẩm nang dạy nghề làm pháp lam...Từ năm 2004, anh đã đứng ra thành lập công ty cổ phần kỹ nghệ pháp lam Sao Khuê để “phục hồi lại kỹ nghệ sản xuất pháp lam”. Sản phẩm mỹ nghệ pháp lam của Sao Khuê khá đa dạng. Tất cả đều được làm trên chất liệu đồng đỏ, gồm các bức tranh dân gian, các hoạ tiết trang trí truyền thống được phục chế dựa theo các mẫu pháp lam cổ, và các đồ vật trang trí theo thiết kế mới. Đặc biệt, các hoạ sỹ của Sao Khuê còn cho ra đời những sản phẩm mang tính nghệ thuật cao, bao gồm cả hội hoạ truyền thống và hội hoa đương đại, mở ra một xu hướng mới cho việc ứng dụng men màu pháp lam… Đây chính là cơ sở giúp anh nghiên cứu để đưa pháp lam Huế hồi sinh trở lại.
** Kỹ sư Trần Đình Hiệp: Đi tìm bản chất pháp lam bằng sự so sánh <TABLE style="WIDTH: 150px; BORDER-COLLAPSE: collapse" align=left><TBODY><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">http://210.86.231.15/portal/images/Share/phaplam-3.jpg</TD></TR><TR><TD style="FONT: 10pt/16px Tahoma">Kỹ sư Trần Đình Hiệp
</TD></TR></TBODY></TABLE>Tôi đã nghe nói khá nhiều về công việc phục chế pháp lam mà anh Trần Đình Hiệp và Xí nghiệp sản xuất gốm cổ Huế (thuộc Công ty Xây lắp Thừa Thiên Huế) đã làm được. Theo anh: “Pháp lam đã thất truyền và đến bây giờ nó vẫn còn rất “miên man”. Hiện nay vẫn chưa có ai nghiên cứu pháp lam nội thất, ngoại thất theo một tiêu chí rõ ràng. Chính vì vậy, đứng dưới góc độ kỹ thuật và kinh nghiệm, nếu lịch sử không ghi chép lại cho chúng ta những công thức về chế tác pháp lam, thì chúng ta nên đi tìm bản chất của sản phẩm kết hợp với các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành để tìm ra phương pháp nghiên cứu, phục hồi”.Tốt nghiệp kỹ sư chuyên ngành sillicat, nhưng niềm đam mê nghiên cứu pháp lam của anh bắt đầu từ lời nói của thầy Vĩnh Phối (một trong những họa sĩ đầu tiên của Việt Nam đến với trường phái trừu tượng) “Pháp lam Huế bây giờ không ai làm nổi” và rồi thầy trao cho anh một số tài liệu nói về Pháp lam Huế. Anh bắt đầu mày mò nghiên cứu. Anh tìm hiểu người xưa đã dùng loại đồng gì, nhiệt độ biến dạng của đồng, rồi từ đây chọn phương pháp để tính toán loại men thích hợp...
Anh Hiệp cho biết, khi bắt đầu nghiên cứu thì mỗi ngày anh làm 3 thí nghiệm và trong một năm anh đã miệt mài làm khoảng trên 2000 thí nghiệm như vậy. Phương pháp nghiên cứu của anh là phá đi các mẫu như: độ dày-mỏng của đồng, hay nhiệt độ nung... Anh đã sang Trung Quốc mua pháp lam của họ, sau đó anh phá hỏng nó đi rồi nung lên để so sánh và từ đây anh tìm ra bản chất của pháp lam.
Theo anh Hiệp, pháp lam Huế có nguồn gốc từ Trung Quốc và được chuyển giao cho Việt Nam theo một kiểu không hoàn hảo, đó là chỉ chuyển giao những cái bên ngoài còn vấn đề chế men màu thì không chuyển hết những bí quyết công nghệ. Anh Hiệp cho biết, pháp lam thường dùng các màu: vàng, lục, xanh, đỏ, đen, nâu. Đây là màu gốc kim loại phổ biến của men. Ngoài ra, theo qui luật phối màu của hội họa, pháp lam còn có sự phối màu qua lại. Ví dụ: màu xanh ngọc là phối trộn giữa màu lục và màu vàng... Mỹ thuật trang trí pháp lam không phải là nét vẽ của những người họa sĩ, mà là nét vẽ của những người thợ lành nghề, họ vẽ theo một sự thống nhất của cả một dây chuyền làm việc. Việc tạo dáng cũng vậy, tất cả đều do tay nghề của người thợ chứ không dựa vào men, riêng phần kỹ thuật thì tìm ra độ tương thích để men không bị rã khi tráng lên đồng... Với anh Hiệp, khi phục chế pháp lam, chúng ta phải xác định pháp lam nào là ký kiểu, pháp lam nào do người Việt Nam tại Huế làm ra... Xí nghiệp gốm cổ Huế, nơi anh đang công tác vừa hoàn thành một hợp đồng cung cấp 150 tấm pháp lam Huế cỡ lớn (600mm x 800mm) sang Kansas - Mỹ.
Anh Hiệp cho biết, trong Festival Truyền thống Huế 2009, để khơi nguồn cảm hứng cho du khách khi họ muốn tìm hiểu về pháp lam, xí nghiệp gốm cổ Huế của anh sẽ tạo điều kiện cho du khách có thể tự tay vẽ lên pháp lam, những sản phẩm họ yêu thích. Đồng thời, du khách trong và ngoài nước có thể giao lưu với các nghệ nhân bằng việc cùng tham gia chế tác pháp lam với nghệ nhân. Tất cả đây như là một sự khẳng định về công tác nghiên cứu, chế tác pháp lam mà anh và xí nghiệp gốm cổ Huế đã làm được./. VOV
</TD></TR><TR></TR></TBODY></TABLE>